Kızdırma Bujisi
Kızdırma bujisi, dizel motorlarda soğuk çalıştırma sırasında yanma odasını elektrikle ısıtarak sıkıştırılan havanın yakıtı tutuşturacak sıcaklığa ulaşmasına yardımcı olan, çubuk biçimli bir ısıtıcı elemandır.
Bicops Teknik İçerik Ekibi tarafından hazırlandı · Son güncelleme:
Kızdırma Bujisi ürünlerini inceleKızdırma bujisi ne zaman değiştirilir?
| Metal (çelik) uçlu kızdırma bujisi | yaklaşık 80.000–120.000 km |
|---|---|
| Seramik uçlu kızdırma bujisi | metal uca göre daha uzun; değer üreticiye göre değişir |
| Önerilen kontrol zamanı | her kış öncesi, elektriksel ölçümle |
Kızdırma bujisi birçok araçta periyodik bakım listesinde yer almaz; arıza tespit edildiğinde değiştirilir. Ömrü kilometreden çok çalıştırma sayısına bağlıdır: günde birkaç kez soğuk çalıştırılan, kısa mesafede kullanılan araçta bujiler daha çok çalışır ve daha erken biter. Yazın sorunsuz çalışan bir motorda arızalı buji fark edilmeyebilir; bu yüzden ölçümün soğuklar başlamadan yapılması mantıklıdır.
Tablodaki aralıklar genel kabul görmüş değerlerdir; aracınız için esas olan, araç üreticisinin bakım kılavuzudur.
Kızdırma bujisi arızası hangi belirtilerle kendini gösterir?
- Soğuk havada marşın uzun sürmesi veya motorun birkaç denemede çalışması
- İlk çalışmada egzozdan yoğun beyaz-mavi duman ve keskin yakıt kokusu
- Çalıştıktan sonraki ilk dakikalarda sarsıntılı rölanti ve tekleme
- Gösterge panelindeki helezon lambasının normalden uzun yanması veya yanıp sönmesi
- Soğuk motorda belirgin şekilde artan dizel vuruntu sesi
- Arıza tespit cihazında kızdırma devresine ait hata kaydı
- Yazın fark edilmeyen çalışma güçlüğünün ilk soğuklarla ortaya çıkması
Dizel motor neden kızdırma bujisine ihtiyaç duyar?
Dizel motorda kıvılcım yoktur; yakıt, sıkıştırılarak ısınan havanın içine püskürtüldüğünde kendiliğinden tutuşur. Motor soğukken silindir duvarları ve piston bu ısının bir kısmını emer, sıkıştırma sonundaki hava sıcaklığı tutuşma için yeterli seviyeye çıkamayabilir. Kızdırma bujisi kontak açıldığında birkaç saniye içinde ucunu kızgın hâle getirir ve yanma odasında tutuşmayı başlatacak sıcak bir nokta oluşturur.
Günümüz motorlarının çoğunda bujiler motor çalıştıktan sonra da bir süre beslenmeye devam eder. Bu son ısıtma evresi soğuk çalışmadaki duman, vuruntu ve emisyonu azaltır; bu yüzden arızalı buji yalnız marşı değil, ilk dakikalardaki çalışma kalitesini de bozar.
Metal ve seramik kızdırma bujisi arasındaki fark nedir?
Metal uçlu bujilerde ısıtıcı tel çelik bir kılıfın içindedir; ekonomik ve yaygındır. Seramik uçlu bujiler daha yüksek sıcaklığa daha hızlı çıkar ve ısıl yorulmaya karşı dayanıklıdır; bu nedenle düşük sıkıştırma oranlı yeni nesil dizellerde tercih edilir.
Asıl dikkat edilmesi gereken nokta besleme gerilimidir. Eski sistemlerde bujiler doğrudan akü gerilimiyle beslenirken, yeni sistemlerde kontrol ünitesi daha düşük nominal gerilimli bujileri darbeli olarak besler. Gerilim sınıfı uymayan bir buji kısa sürede yanar ya da yeterince ısınmaz. Bazı modern motorlarda bir silindirdeki kızdırma bujisi yanma basıncı sensörünü de içerir; bu tip, sensörsüz bir bujiyle değiştirilemez.
Arızalı buji nasıl tespit edilir, sorun röle de olabilir mi?
Bujiler sökülmeden de ölçülebilir: besleme kablosu ayrılarak direnç ölçümü yapılır ya da kızdırma sırasında çekilen akım pens ampermetreyle kontrol edilir. Diğerlerinden belirgin farklı değer veren buji arızalıdır. Arıza tespit cihazı ise kontrol ünitesinin hangi silindirde devre kopukluğu gördüğünü doğrudan gösterebilir.
Aynı belirtiyi kızdırma rölesi, kontrol modülü, kopuk kablo veya oksitlenmiş soket de verir; dört bujinin birden çalışmaması çoğu zaman bujiden değil röleden kaynaklanır. Soğuk çalışma güçlüğünün tek sebebi de kızdırma devresi değildir: zayıf akü, düşük kompresyon ve tıkalı bir yakıt filtresi benzer tablo oluşturur.
Kızdırma bujisi sökülürken neden dikkatli olunmalı?
Yanma odasına uzanan buji gövdesi yıllar içinde karbon ve korozyonla silindir kapağına yapışır. Zorla sökülmeye çalışıldığında gövde kırılabilir ve parçası kafada kalır; bu durumda özel çıkarma takımı ya da silindir kapağının sökülmesi gerekir, maliyet bujinin kendisini kat kat aşar.
Riski azaltmak için bujiler motor çalışma sıcaklığındayken sökülür, önceden nüfuz edici sprey uygulanır ve tork kontrollü, düzgün bir kuvvetle çevrilir. Direnç hissedildiğinde zorlamak yerine ileri-geri hareketle gevşetmek tercih edilir. Yeni buji takılırken üreticinin verdiği sıkma momenti aşılmamalıdır; ince gövde aşırı sıkmada iç kısımdan hasar görebilir. Bu iş deneyim istediği için dizel motor tecrübesi olan bir serviste yaptırılması önerilir.
Kızdırma bujisi seçerken neye bakılır, fiyatı ne belirler?
Seçimde diş ölçüsü, gövde uzunluğu, uç tipi, nominal gerilim ve soket bağlantısı birlikte değerlendirilir. Aynı aracın farklı motor kodları farklı buji kullandığı için motor kodunu bilmek önemlidir. Sökülen bujinin gövdesindeki numara veya araç geçmişindeki OEM kodu ile arama yapıldığında Bicops orijinal ve muadil seçenekleri yan yana gösterir; kod bulunamıyorsa araç seçimiyle motora uyan bujiler listelenebilir.
Fiyatı uç malzemesi (metal veya seramik), basınç sensörü bulunup bulunmadığı ve motorun kaç buji kullandığı belirler. Altı silindirli bir motorda takım maliyeti doğal olarak dört silindirliden yüksektir. Sökme işçiliği motor yerleşimine göre değiştiği için toplam maliyette işçiliğin payı da hesaba katılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Kızdırma bujisi bozuksa araç çalışır mı?
Hava sıcakken çoğu araç yine çalışır, ancak marş süresi uzar. Soğuk havada motor hiç çalışmayabilir ya da çalıştıktan sonra bir süre yoğun beyaz duman çıkarır ve sarsıntılı çalışır.
Tek arızalı bujiyi değiştirmek yeterli mi?
Kısa vadede sorunu çözer, ancak diğer bujiler de aynı yaşta olduğu için kısa süre sonra yeni arıza gelebilir. Sökme işçiliği her seferinde tekrarlandığı için tüm bujilerin birlikte yenilenmesi genellikle daha ekonomiktir.
Helezon lambası yanıp sönüyorsa sorun kızdırma bujisinde midir?
Her zaman değil. Birçok araçta bu lamba motor yönetim sistemindeki başka arızaları da bildirmek için yanıp söner. Kesin sebep arıza tespit cihazıyla hata kaydı okunarak belirlenir.
Kontağı açıp lambanın sönmesini beklemek gerekli mi?
Soğuk havada evet. Lamba söndüğünde bujiler çalıştırma sıcaklığına ulaşmış olur; beklemeden marşa basmak marş süresini uzatır ve akünün yükünü artırır. Sıcak motorda ön ısıtma süresi çok kısadır.
Kızdırma bujisi ile benzinli motor bujisi aynı şey midir?
Hayır. Benzinli motor bujisi her çevrimde kıvılcım üreterek karışımı ateşler; kızdırma bujisi ise yalnızca soğuk çalıştırma ve ilk ısınma evresinde ısı üretir. İkisi birbirinin yerine kullanılamaz.
Kızdırma bujisi kaç kilometrede değişir?
Belirli bir değişim kilometresi çoğu araçta tanımlanmamıştır; metal uçlu bujilerde yaygın ömür yaklaşık 80.000–120.000 km'dir. Sık soğuk çalıştırılan araçlarda bu süre kısalır, seramik uçlu bujilerde ise genellikle uzar.